Ook zonder kalender weet je dat 4 en 5 mei naderen: dan komt Soldaat van Oranje op de buis. Of De aanslag, succesfilm naar de megabestseller van Harry Mulisch (1982). Nu is er de gelijknamige grafische roman van Milan Hulsing (1973), naast striptekenaar ook animator.
In de roman van Mulisch draait het om de gevolgen van een aanslag in het laatste oorlogsjaar, in Haarlem. Een NSB-agent wordt doodgeschoten gevonden voor een huis. Als vergelding fusilleren de Duitsers de bewoners van dat huis, behalve de jongste zoon, Anton Steenwijk.
Maar... de NSB?er is verlegd. Hij is doodgeschoten voor het huis van de buren. Met dit ijzersterke plot houdt Mulisch Anton veertig jaar in de houdgreep. Want zo lang duurt het, voordat de laatste rimpel in het water is weggetrokken.
Hulsing maakt er een fraai kijkfeest van. Op de achterkant van zijn boek staat, dat Hulsing een geheel eigen interpretatie van De aanslag maakte. Dat valt mee, want Mulisch? verhaal blijft intact. Maar Hulsing neemt gelukkig zijn vrijheid. Hij laat weg, speelt mooi met de invloedrijke herinnering van Anton aan het meisje (met het rode haar) met wie hij na de daad een nacht in de cel zat. Die ontmoeting krijgt van Hulsing extra aandacht, de moord zelf wordt later pas in flashback getoond, in tegenstelling tot de roman. Stoer!
Ook weerstaat hij de verleiding Mulisch zelf even op te voeren, iets wat Mulisch zelf wel deed. Ook lijken de hoofdfiguren gelukkig niet teveel op de filmpersonages. Hij maakt een andere hoofdstukindeling, lastig nog voor de middelbare scholieren die van hun docent de strip niet op hun literatuurlijst mogen zetten, maar de roman wel. Lastig, en onterecht!
Stad van klei (2011) blonk uit in geraffineerd kleurgebruik, dat aan Pascal Rabat?s Ibicus deed denken. Alles sepia, maar werkelijkheid en waan verschilden in licht tint. De aanslag is in kleur, maar ook hier dat mooie spel: het heden is rood, het verleden blauw. Met mengkleuren mixen zich toen en nu, die nu eenmaal een complex geheel vormen. De personages zijn krasserig aangeduid, Hulsing heeft niet voor een precieze herhaling van zijn Stad van klei-stijl gekozen. Lef! Toch zijn de tekeningen herkenbaar als des Hulsings, en doen ze denken aan Cyril Pedrosa?s Portugal.
Hulsing vertelt het verhaal soms via een brief, fotoalbum of krantenartikel, wat de vaart erin houdt. De slotsc?ne zien we, heel origineel, door de ogen van het joodse onderduikersgezin, dat een kleine maar beslissende rol speelt. Ik vind Hulsings idee om de wurgende greep van de geschiedenis te verbeelden met het om Antons nek heen slingerende onkruid van de ru?ne van Antons vroegere woning schitterend, net als de stroken waarin Antons steeds wisselende dates figureren in ??n lange uitleg van de sextant. Dat kan alleen in een strip. Of nee, in een goeie strip.
Niks te mekkeren? De informatie over Mulisch is zoals gewoonlijk nogal schaars. Voor veel kopers zal die toch de insteek zijn.