Honderd jaar geleden, op 28 juli begon de Eerste Wereldoorlog. In Nederland tot voor kort minder bekend, maar elders al een eeuw lang ?De Groote Oorlog?. Precies een maand eerder viel het startschot, na een bewapeningsrace die zijn weerga niet kende. Dat schot komt uit het pistool van Gavrilo Princip, een 19-jarige Bosnische Servi?r (Bosni? was bezet door de Oostenrijkers, maar keek graag naar het zuidelijke Servi?, dat voorlopig nog zelfstandig was). Over hem verscheen de striproman Gavrilo Princip ? De man die WO I ontketende. Dat laatste statement valt nog te bezien, historici bakkeleien over de vraag of die oorlog er niet sowieso gekomen was. Enfin, het is gelukkig niet de eerste strip over dit onderwerp, weet de Stripschrift-lezer. En Henrik Rehr, een Deense stripmaker die in New York werkt, kiest een originele invalshoek. In een fraai uitgevoerde, ruim tweehonderd pagina?s lange ?biocomic? maken we kennis met Gavrilo, vanaf zijn geboorte tot zijn dood. Aan het begin en aan het einde van deze tragische geschiedenis zien we bewerkingen van de beroemde foto, waarop de aartshertog en kroonprins van de dubbelmonarchie Oostenrijk-Habsburg Franz Ferdinand en zijn vrouw door Princip doodgeschoten worden. In Sarajevo, dat moet erbij, want daar wilde Wenen laten zien wie er de baas was in het land van de Slaven. Van die naam van dit Balkan-volk, zegt Gavrilo ergens, is het woord slavernij afgeleid. Verhelderend voor zijn vrijheidsstrijd. Zo bevat dit boek meer voor mij nieuwe inzichten. De kroonprins ging vooral ook in juni naar de Balkan, omdat je er zo goed kon jagen. Zijn intocht in Sarajevo op juist de 28e was nodeloos provocerend, omdat juist op die dag de dappere nederlaag van de Serven tegen de Turken wordt herdacht. Ook al een vrijheidsstrijd die verloren was. Princip was dubbel gefrustreerd, omdat hij voor het Servische leger was afgekeurd wegens astma (maar Rehr strooit te nadrukkelijk met ?kuche uche uche?). Hij had een voorganger, Bogdan Zerajic, die een mislukte aanslag pleegde op een hoge Oostenrijkse ambtenaar/bezetter. Rehr laat Princip bidden op zijn graf. Hij las de anarchist Kropotkin (...uche uche...). De groep waar Gavrilo zich bij aansluit kennen we als De Zwarte Hand (Pietje Bell!), maar heet ?Eenheid of dood?. Rehrs insteek is de vraag, of Princip vooral een zelfmoordterrorist is. De Serven zelf vinden inmiddels van niet. Er is een schuchtere herwaardering. Ook Rehr wil de andere kant van Princip laten zien, zijn frustraties. Hij doet dat ook, omdat hij getuige was van 9/11. Een actuele invalshoek, want nu ik dit schrijf is Nederland net de rouw voorbij. En wie zegt, dat er niet ergens een jonge Oekra?ense Russische rebel rondloopt, die denkt; ?mijn God, wat heb ik gedaan?? Rehrs tekeningen zijn zwart/wit, en vooral de paginagrote vignetten maken indruk. Het zijn vooruitwijzingen naar de loopgravengruwel. Toch is deze sympathieke roman niet geslaagd. De bijfiguren zijn te vlak. Soms zijn ze niet te onderscheiden, zo lijken ze op elkaar. Gavrilo?s liefdesleven komt niet uit de verf. Rehr verliest zich op het einde in teveel details. Wreekt zich hier dat Rehr tekenaar ?n scenarist is van dit ambitieuze album?